نشستی علمی و تخصصی با موضوع «تولید علم و تمدنسازی اسلامی» در حوزه علمیه تخصصی الزهرا(س) با حضور، حجتالاسلام والمسلمین حسین حبیبی، مدیر مدرسهی علمیه امام خمینی(ره) ارومیه برگزار شد.
دراین نشست که ۲۶ آذر ماه ۱۴۰۴ و با حضور جمعی از طلاب، اساتید و پژوهشگران برگزار شد، حجتالاسلام حبیبی با اشاره به بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در مورد ضرورت حرکت جهادی در عرصهی تولید علم، به تبیین ابعاد مختلف رابطهی «علم» و «تمدن اسلامی» پرداخت.
ایشان در آغاز با تعریف جامعی از علم بهعنوان «معرفت مطلق در ساحتهای مادی و معنوی» خاطرنشان کرد: تولید علم در تمدن اسلامی، تنها به معنای خلق دانش جدید نیست، بلکه شامل بازخوانی، تحلیل دوباره، بازیابی و تصحیح میراث علمی پیشینیان نیز میشود. این فرآیند، مقدمهای ضروری برای نظریهپردازی نوین و گام نهادن در مسیر تمدنسازی است.
مدیر حوزهی علمیه امام خمینی (ره) ارومیه با اشاره به تاریخ پرفراز و نشیب تمدن اسلامی، اوجگیری آن در قرون چهارم و پنجم هجری و سپس دوران رکود نسبی را مورد تحلیل قرار داد و تأکید کردند: آنچه امروز به عنوان «تمدن اسلامی ناب» یا «تمدن مهدوی» از آن یاد میکنیم، نیازمند پایهریزی بر اساس اسلام ناب محمدی (ص) و در مقابل برداشتهای تحریفشده و ناصحیح است. در این مسیر، تعیین تکلیف مباحثی مانند نقشآفرینی حوزههای علمیه و چگونگی مدیریت جامعهی اسلامی، از اهمیت بالایی برخوردار است.
حجتالاسلام حبیبی در ادامه با تقسیمبندی مراحل تولید علم به چهار مرحله، به تشریح آنها پرداخت:
۱.تدوین و اطلاعرسانی: مانند کار بزرگ لغتنامهنویسان، محدثان و دانشمندانی که با جمعآوری و طبقهبندی علوم، از انقطاع دانش جلوگیری کردند. نمونههای بارز آن، کتابهای خلیل بن احمدفراهیدی، «لغتنامهی دهخدا»، «بحارالانوار» و «وسائل الشیعه» هستند که بدون آنها، ارتباط با بخش عظیمی از میراث علمی و دینی قطع میشد.
۲.تبیین و شرح: تولید آثاری که به تبیین، تفسیر و تحلیل آثار گذشتگان میپردازند و فهم آنها را ممکن میسازند، مانند شرحهای نوشتهشده بر کتابهای فلسفی و حدیثی.
۳.تألیف جامع و دانشنامهنویسی: آثاری مانند «شفای» ابنسینا که دایرهالمعارفی جامع از علوم زمان خود بوده و سالها در جوامع اسلامی تدریس میشده است.
۴.نوآوری و نظریهپردازی: این مرحله، عالیترین نوع تولید علم است که در آن دانشمندان مسلمانی مانند خوارزمی، بیرونی، ملاصدرا و شهید اول با خلق نظریهها و دانشهای جدید، گام بلندی در شکوفایی تمدن اسلامی برداشتند.
وی در پایان تصریح کرد: امروز رسالت حوزههای علمیه و جامعهی علمی کشور، عبور از مراحل اولیه و تمرکز جدی بر مرحلهی چهارم، یعنی نوآوری و نظریهپردازی در همهی عرصهها با تکیه بر مبانی اسلامی است. این حرکت، تنها در سایهی وحدت، عزم ملی و پرهیز از حرکتهای جزیرهای و انفرادی ممکن خواهد بود و میتواند زمینهساز ظهور تمدن نوین اسلامی و گامی به سوی «تمدن مهدوی» باشد.
این نشست با پرسش و پاسخ حاضران به پایان رسید.
